بیماری‌های منتقله از طریق موش

بیماری‌های منتقله از طریق موش

بیماری‌های منتقله از طریق موش

موش‌ها معمولاً ۳۵ نوع بیماری مختلف را به انسان منتقل می‌کند که عمده ترین آنها عبارتند از:

Lymphocytic Chorio-meningitis (LCM) اولین علائم این بیماری در انسان سردرد و بروز حالت‌هایی شبیه آنفولانزا میباشند.
هاری (Rabies) یک بیماری ویروسی است که از طریق گاز گرفتگی در حیوان خونگرم به وجود می‌آید.
تب گازگرفتگی در اثر گاز گرفتن موش تب ایجاد می‌شود و جای گاز گرفتگی متورم شده و به رنگ قرمز در می‌آید.
طاعون این بیماری که به آن مرگ سیاه نیز می‌گویند از طریق گزش ‌کک‌هایی که از خون موش آلوده تغذیه کرده‌اند به انسان منتقل می‌شود.
لپتوسپیروز این بیماری که به آن یرقان خون ریزی دهنده نیز می‌گویند باعث تب، خونریزی، دردناک شدن کبد، دردهای شکمی، خشک شدن و ریزش پوست می‌گردد.
سالمونلوزیز (حصبه) آلوده شدن غذا به ادرار و مدفوع موش موجب مسمومیت غذائی و بروز این بیماری می‌شود.
یرسینیوزیز این بیماری از طریق آلوده شدن مواد غذایی به ادرار و فضولات موش ایجاد شده و موجب بروز آپاندیسیت و بزرگ شدن روده‌ها می‌گردد.
تیفوس در اثر خونریزی در شش‌ها و سینه پهلو باعث مرگ فرد مبتلا می‌شود.
توکسوپلاسموزیز انتقال این بیماری که بیشتر از طریق مدفوع گربه به انسان صورت می‌گیرد، اخیراً از طریق موش هم مشاهده شده است. این بیماری می‌تواند موجب کوری مادرزادی نوزاد شود.
تب راجعه یک بیماری عفونی است و از علائم عمده آن حملات متناوب تب و ایجاد مسمومیت خونی می‌باشد.
تولارمی مخزن این بیماری موش می‌باشد و علائم آن تب، سردرد درد دست و پا، کمر درد، ضعف عمومی، استفراغ و بزرگ شدن کبد و طحال می‌باشد.
سالک این بیماری به صورت زخم پوستی و در اثر نیش پشه خاکی آلوده ایجاد می‌گردد.

جهت آشنایی بیشتر با بیماریهای منتقله توسط موش، مطالعه این مطلب به زبان انگلیسی توصیه می گردد.

آشنایی با موشها

آشنایی با موشها

موش‌ها این حیوانات باهوش که شرح قهرمانی‌های آنها در داستانها و فیلم‌های کودکان فراوان آمده است، درعین حال موجوداتی هستند که وجودشان بشر را به وحشت می‌اندازد، وحشت از بیماری و خسارت اقتصادی؛ شاید تصور این مطلب که ما از پس مانده مواد غذایی موش‌ها  تغذیه می‌کنیم برایمان مشکل باشد اما با مشاهده آمارهای موجود باید به این حقیقت اذعان نمود.

گسترش موش ها در سراسر جهان به طور کامل شامل انواع خوش شانسی های محیطی است. آنها می توانند خودشان را بدون مشکل زیادی با محیط های مختلف منطبق کنند. موش می تواند مانند یک شتر بی آبی را تحمل کند. بدن بسیار مقاومی در برابر سقوط از ارتفاع دارند. آنها می توانند مقدار زیادی در برابر اشعه های مختلف دوام بیاورند. زنده ماندن و شنا کردن در طول نیم مایل  از دیگر توانایی های این موجود عجیب است.  در طول نسل ها، آنها نسبت به سموم مختلف مصونیت خاصی بدست آورده اند.

آشنایی با موشها

خطر موش:

در نظر بگیرید که موشها به راحتی از بذری که در زمین پاشیده می‌شود تا ریشه، برگ، میوه، دانه و محصولات داخل انبار و مواد غذایی موجود در خانه و غذای پخته شده را می‌خورد و نابود می‌کند حتی از پس مانده مواد غذایی موجود در زباله‌ها نیز روگردان نیست و مهمتر آن که به جای خوردن همه مواد غذایی مقداری از آن را خورده و بقیه را که باقی می‌گذارد قابل مصرف نیست در حقیقت اتلاف غذایی توسط این حیوان بیش از مقداری است که می‌خورد.

اشتهای موش:

  • اشتهای حریصانه موش و آلودگی مدفوع او، باعث از بین رفتن مقادیر زیادی غذا میگردد.
  • طبق محاسبه متخصصین، جهان ذخیره غله و برنج خود را به میزان سالی ۳۳ میلیون تن، یعنی ابن مقدار برای تغذیه ۲۰۰ میلیون نفرکافیست، از دست میدهد و مقصر عمده موشها هستند.
  • جالب است بدانید که ۸۶۰ موش در هر سال ۳۰ تن نان مصرف میکنند.
  • داستان آنجایی جالب می‌شود که می‌شنویم مبارزه سالانه با حیوانات موذی ازجمله موش‌ها، بیش از ۱۰ میلیارد تومان هزینه به مدیریت شهری تحمیل می‌کند و باوجود این ‌که شهرداری هرساله حدود بیش از یک میلیون موش را در تهران معدوم می‌کند، اما هنوز هم جوی‌ها و معابر شهر شاهد جولان موش‌های فربه و کثیفی است که هر روز به تعداد آنها اضافه می‌شود.

انواع موش:

  • موش قهوه‌ای
  • موش سیاه
  • موش فاضلابی
  • موش باغات
  • موش خانگی

آشنایی با موشهای ایران

موش خانگی

مشخصات ظاهری: موش خانگی کوچکترین گونه ی جونده ی خسارت زا است.اندازه ی سر و بدن۶- ۱۰ سانتی متر است . دم نیز در حدود اندازه ی بدن طول دارد . رنگ عمومی بدن قهوه ای روشن مایل به خاکستری است.

مـوش فاضلاب Rattus Norvegicus

این موشها در بخشهای سطحی و پایین ساختمانها فاضلابها انبارهای مواد غذایی و کالا و کارخانجات صنعتی و غیره زندگی می کنند و به زباله ها و زندگی در بین آنها بسیار علاقه مند هستند.اندازه این موش گاهی به نیم متر می رسد و با مهیا شدن شرایط مناسب از نظر غذا ،آب و پناهگاه تاریک در طول سال ۸تا۹بار آبستن شده و به طور متوسط ۷ بچه می زاید. موش فاضلاب لانه خود را در شکاف های جوی آب فاضلابها و درزها و خلل و فرج دیوار در بخشهای پایینی می سازد.موش فاضلاب در فاضلابها که بشتر از هر نقطه دیگری امکان زندگی فراهم است وجود دارد و لانه خود را در محل شاخه های فرعی فاضلاب که خشک است بنا می کند این موش علاقه مند به ساخت لانه است و مشاهده شده که حفراتی را به عمق کمتر از ۱.۵ متر با چندین راه ورود و خروج ایجاد می کند که بیشتر در حاشیه خاکی کانالهای عبور آب است.جالب است بدانید که این موش بسیار مهاجم ، گوشتخوارو شناگر قابلی است.

مـوش فاضلاب Rattus Rattus

این موش به موش سقف یا موش انباری یا موش سیاه یا موش کشتی نیز شهرت دارد .این موش بسیارچالاک و تند و تیز است و براحتی از درخت بالا می رود . این موش زندگی در بالای ساختمانها و سقفهایچوبی را ترجیح می دهد علاقه این موش به مواد غذایی گیاهی بیشتر از مواد حیوانی و گوشتی استولی از مواد غذایی حیوانی هم تغذیه می کند. طبق مطالعات انجام شده در ژاپن ، این موشها عاداتغذایی خاصی را دنبال می کنند و در انبار مغازه های خشکبار خواربار سوپر مارکتها که معمولا غذا را درطبقات بالا قرار می دهند یافت می شوند. این موش نیز به آب بسیار وابسته است بدلیل توانایی حرکت برروی سیمها کابلها طنابهای کشتی براحتی از نقطه ایی به نقطه دیگر حرکت می کند و همچنین شناگربسیار خوبی است. موشهای سیاه یا موشهای سقف لانه های خود را در بخشهای بالای سقف یا درختانمی سازند و در آنجا تولید مثل می کنند این موش نیز همچون موش قهوه ایی ۴۰تا ۳۰ گرم غذا در روزمصرف می کند ولی از نظر اندازه از موش قهوه ایی کوچکتر است . جالب است بدانید در مطالعات انجامشده این موش بر روی درختان کاج و سرو زندگی می کرده نحوه استفاده از دانه کاج را به فرزندان خودآموزش می داده است در حالیکه موش قهوه ایی حتی قادر به باز کردن دانه کاج نبوده است.

عادات و رفتار:

بطور کلی موش‌ها به محیط‌ های ساکت  و تاریک که حرارت معین و ثابت و همچنین رطوبت نسبی داشته باشند علاقه‌مند هستند .

موش‌های بزرگ معمولاً لانه خود را در محیط‌های وسیع نمی‌سازند و همواره سعی در پنهان شدن دارند تا بتوانند به راحتی نوزادان خود را تولید و پرورش دهند , موش‌های نر معمولاً حداقل یکبار در روز محیط اطراف خود را بازرسی می‌کنند و چنانچه تغییراتی در محیط مشاهده نمودند بلافاصله لانه خود را معدوم و جای دیگری را برای خود آماده می‌کنند.

موش‌ها معمولاً یک ساعت بعد از نیمه‌شب فعالیت خود را شروع می‌کنند و این به علت ساکت بودن محیط و عدم حضور انسان است بدین ترتیب موش‌ها با آرامش خاطر به انبارهای مواد غذایی , محل جمع آوری زباله ها , تاسیسات و … خسارت  فراوانی  وارد می‌کنند.

هوش موش:

موش حیوانی فوق العاده کنجکاو، ظریف، باحرکاتی تند و نشاط آور است.

موش به آسانی انس میگیرد و میفهمد که او را به بازی گرفته اند؛ اگر یکی دو روز با او بازی کنید و حرکاتی را یادش دهید، از روز سوم خودش جلوی روی شما به جست و خیز و بازی میپردازد؛ هیچ جا نمیرود و از حرکات شما نمیترسد.

تولید مثل موشها:

تولید مثل موشها

  • هر موش ماده در سال میتواند ۳ بار تولید مثل کند و هر بار از سه الی هفت بچه میزاید.
  • نوزادان نیز بعد از ۴ ماه موش بالغ و کاملی هستند که میتوانند به جفتگیری پرداخته و تولید مثل کنند.
  • موشهای بزرگ میتوانند در هر فصلی از سال تولیدمثل کنند.
  • تعداد بچه ها در هر زایمان معمولا بین ۵ تا ۱۰ نوزاد است؛ ولی تا ۱۷ نوزادهم دیده شده است.
  • یک جفت که سالی سه زایمان دارد، درصورت وجود شرایط مناسب میتواند با محاسبه نظری در عرض سه سال ۲۰ میلیون بازمانده به وجود آورد.
  • آزمایش کنندگان تمام سمهای شناخته شده را به کاربرده اند. بنابراین درمواردی که مقدارکشتار تا ۹۵ درصد بوده است، جمعیت موشها در نقطه مورد نظر طی یکسال به حال اول برگشته است.
مادر ناتالی سه‌ماهه تصویری از کودک خود به دست دارد که به دلیل گاز گرفته شدن توسط موش‌ها در آمریکا تا حد مرگ خونریزی کرد.

در همسایگی باغ‌وحش: زیر پوست شهر تهران، میلیون‌ها حیوان و حشره موذی زندگی می‌کنند

کمتر از یک متر زیرِ زمین، در دنیایی که «مجراهای فاضلاب» خانه‌ها و خیابان‌های آن ‌را تشکیل می‌دهند، جانورانی زندگی می‌کنند که قرن‌هاست همسایه ما به شمار می‌روند؛ از زباله‌های رها شده در خیابان و حتی غذای موجود در انبارها تغذیه می‌کنند و در ازای آن انبوهی از بیماری و خسارت را به محصولات غذایی و ما تحویل می‌دهند. موش‌ها، که بر اساس برخی برآوردهای غیررسمی تعدادشان چند برابر ساکنان شهر تهران است و دامنه امپراتوری‌شان از مجراهای فاضلاب به جوی‌های آب، معابر و سطل‌های زباله گسترش یافته است، صاحبان شهری هستند که درست زیر پای ما قرار دارد و تصور نمای آن اگر ترسناک نباشد، لااقل چندش‌آور است. هرقدر زندگی در تهران برای مردم این شهر دشوارتر می‌شود، موش‌ها بهتر از گذشته زندگی می‌کنند: تعدادشان بیشتر می‌شود، قلمروشان گسترده‌تر می‌شود و البته روزبه‌روز فربه‌تر می‌شوند؛ تا آنجا که به گفته اسماعیل کهرم، مشاور رئیس سازمان محیط زیست، وزن برخی‌شان به پنج کیلوگرم هم می‌رسد.

موش‌ها، تنها جانوران موذی نیستند که تهران را به جولانگاه خود بدل ساخته‌اند؛ از سگ و گربه گرفته تا سوسک و دیگر حشرات موذی، هر یک به نوعی ادعای تصاحب این شهر را دارند. همسایه‌های مردم تهران البته، دیگر به زیر زمین و گوشه‌های کم‌تردد شهر اکتفا نمی‌کنند. شاهد این مدعا، مردمی هستند که هر کدام‌شان تجربه حداقل یک بار مواجه شدن با جانوران موذی از قبیل موش را دارند. در باور عموم، احتمالاً در جایی که تعداد گربه‌ها زیاد است، موش‌ها نباید چندان زیاد باشند؛ این چیزی است که از سریالِ بی‌پایانِ کارتون‌های «تام و جری» گرفته تا شعر معروف عبید زاکانی، همه بدان اشاره می‌کنند. اما تهران همزمان پذیرای این دو جانور است. چندمیلیون موش (که به طور غیررسمی تا ۷۰ میلیون هم برآورد شده است) و تعداد زیادی گربه، بخشی از جانورانی را تشکیل می‌دهند که در کنار مردم زندگی می‌کنند. به این فهرست، باید سگ‌های ولگرد را هم اضافه کرد که شاید به دلیل جثه بزرگ‌تر نسبت به موش و گربه، خطرناک‌تر به نظر رسند. هرچند نگاهی به فهرست بیماری‌های منتقل‌شده توسط موش نشان می‌دهد این فرضیه چندان صحیح نیست.

پژوهشی که با عنوان «جمعیت گربه‌های خیابانی شهر تهران و سلامت مردم: مروری کوتاه بر ادبیات پژوهشی و نمونه موردی شهر تهران» صورت گرفته است نشان می‌دهد جمعیت گربه‌ها در تهران، تابع جمعیت موش‌هاست و با افزایش تعداد موش‌ها، گربه‌ها نیز بیشتر می‌شوند. البته در صورت کاهش تعداد گربه‌ها، تعداد موش‌ها بیشتر می‌شود و این یعنی گربه‌های تهران، تا حدی تعداد موش‌ها را کنترل می‌کنند. موش‌ ناقل بسیاری بیماری‌هاست که «طاعون» مشهورترین آنها به شمار می‌رود و به همین دلیل اجماع زیادی بر روی کاهش جمعیت آنها وجود دارد.

سازمان فائو، سه آسیب کلی موش‌ها را اینگونه بیان می‌کند:

  1. این جانداران، به غذای انسان در مزرعه و انبار آسیب می‌زنند. به علاوه آنها با آلوده کردن انبار به فضولات خود، محصولات را خراب کرده و به ارزش محصولات صدمه وارد می‌کنند.
  2. به وسیله تونل زدن و جویدن، بسیاری از کالاها (مثل محصولات بسته‌بندی، لباس و مبلمان) و سازه‌ها (مثل کف ساختمان‌ها و پل‌ها) را خراب می‌کنند. با جویدن سیم برق، موش‌ها حتی ممکن است موجب ایجاد جرقه و حریق هم شوند.
  3. موش‌ها بسیاری از بیماری‌های خطرناک را منتقل و منتشر می‌کنند.
مادر ناتالی سه‌ماهه تصویری از کودک خود به دست دارد که به دلیل گاز گرفته شدن توسط موش‌ها در آمریکا تا حد مرگ خونریزی کرد.

مادر ناتالی سه‌ماهه تصویری از کودک خود به دست دارد که به دلیل گاز گرفته شدن توسط موش‌ها در آمریکا تا حد مرگ خونریزی کرد.

به این فهرست، باید گزارش‌های منتشر شده از مرگ برخی نوزادان به دلیل گاز گرفته شدن توسط موش را هم اضافه کرد. با یک جست‌وجوی ساده در اینترنت می‌توان به گزارش‌هایی برخورد که در آن موش‌ها، نوزادی را گاز گرفته‌اند و نوزاد تا حد مرگ خونریزی کرده است. البته وضعیت گربه‌ها به بدی موش‌ها نیست: بسیاری از نژادهای گربه به عنوان حیوان خانگی توسط مردم نگهداری می‌شود، آلودگی کمتری توسط آنها منتشر می‌شود و در نهایت آسیب چندانی به غذای مردم وارد نمی‌کنند. با‌ وجود این، جمعیت بالای گربه‌های خیابانی و خطر انتقال بیماری‌هایی همچون هاری و توکسوپلاسموزیس توسط این حیوان، لزوم بررسی و کنترل دقیق جمعیت آنها را یادآور می‌سازد. عقیم‌سازی راه‌حلی است که توسط شهرداری برای کنترل گربه‌ها در پیش گرفته شده است. مشابه این مساله در مورد سگ‌ها نیز وجود دارد. به گفته امیرحسن جعفری‌ورامینی، قائم‌مقام ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، «اتلاف سگ‌ها تا یک سال‌ونیم پیش با تفنگ انجام می‌شد به طوری که همچنان نیز در بعضی شهرها از تفنگ برای اتلاف استفاده می‌شود.» اما اخیراً، سگ‌ها زنده گرفته می‌شوند و تنها سگ‌های بیماری که مناسب کاربری پزشکی، آموزشی و نگهبانی نیستند، با تزریق داروی بیهوشی به مقدار زیاد، کشته می‌شوند. البته علاوه بر سگ‌های ولگرد، نیروی انتظامی مقابله با «سگ‌گردانی» را نیز در دستور کار دارد و به گفته سردار احمدرضا رادان، جانشین رئیس پلیس کشور، پلیس اجازه نمی‌دهد «عده‌ای در خیابان‌ها با سگ‌گردانی و حمل حیوان در خودرو، خودشان و سگ‌شان را به نمایش عمومی بگذارند.» این برخورد در مقابل گربه‌ها صورت نمی‌گیرد. به گفته پیام محبی، نایب‌رئیس انجمن دامپزشکی ایران، در تهران حدود سه تا پنج میلیون سگ و گربه زندگی می‌کنند.
سوسک‌ها، دیگر مهمانان ناخوانده شهر تهران هستند که در عمل به صاحبخانه بدل شده‌اند. با تکنولوژی‌های موجود و استفاده از سم، کنترل این حشرات موذی نسبتاً آسان به نظر می‌رسد. در یک اظهار نظر توسط پرویز پیران که اخیراً اعلام و در مورد صحت آن نیز مباحثی مطرح شده است، تعداد سوسک‌های تهران «میلیون‌ها» اعلام شده است. علاوه بر تاثیرات روانی وجود این حشرات در محیط اطراف انسان که از سوی اغلب افراد چندش‌آور و ناراحت‌کننده است، انتقال بیماری و ایجاد آلرژی، دو آسیب عمده سوسک‌ها به شمار می‌روند. در کنار این مساله، برخی انواع سوسک موجب آسیب به برخی لوازم همچون کتاب و محصولات غذایی همچون گوشت می‌شوند.

با درنظر گرفتن این چند جانور موذی و البته انبوهی از جانوران دیگر که شاید کمتر موجب خسارت شوند یا خساراتشان کمتر به چشم آید، علاوه بر خسارت‌های اقتصادی، امکان خسارت‌های جانی و بدنی هم دور از ذهن به نظر نمی‌رسد. مهدی آسمار در گفت‌وگو با «تجارت فردا» از خاصیت کانیبالیسم موش‌ها سخن می‌گوید. اینکه موش‌های تهران می‌توانند بچه‌های خود را بخورند و به انسان هم حالت تهاجمی داشته باشند. آسمار به عنوان نمونه از موردی در ایران سخن می‌گوید که انگشت کودکی در یکی از روستاهای ایران، توسط موش خورده شده است. با یک جست‌وجوی ساده در اینترنت می‌توان به وجود مواردی از این دست پی برد: نوزادانی که هرازچندگاهی به دلیل گازگرفتگی توسط موش و خونریزی تا حد مرگ، جان خود را از دست می‌دهند. در یک گزارش تاییدشده در آمریکا، در سال ۲۰۰۹ دختری سه‌ماهه بر اثر گازگرفتگی‌های متعدد توسط موش جان باخته است. ناتالی تا حد مرگ خونریزی کرد. سوال اینجاست که آیا احتمال دارد همانگونه در صورت وقوع یک زلزله احتمالی، موش‌های تهران به سراغ مصدومان بروند؟ یا حتی در شرایط فعلی و بدون هر گونه حادثه‌ای، به نوزادی حمله کنند؟ بسیاری از اظهارنظرهای صورت گرفته تاکنون، از اظهار نظر اخیر پرویز پیران، دبیر علمی کنفرانس مدیریت بحران، تا گفته‌های چند ماه قبل مهرداد حلوایی، دبیر کمیته دفع آفات شهری و صنعتی شهرداری تهران، همه پاسخی مثبت به سوال احتمال خطر برای مصدومان از سوی موش‌ها دارند.


منبع: هفته نامه دنیای اقتصاد

 

موش نروژی

میهمان نروژی ناخوانده

موش‌ نروژی(قهوه‌ای)، موش سقف(سیاه) و موش خانگی سه گونه از جوندگانی هستند که به عنوان آفات شهری مطرح شده‌اند. در این میان موش نروژی از فراوانی بیشتری برخوردار است و در شهر تهران نیز سال‌های زیادی است که با وجود مبارزات صورت‌گرفته هنوز در جوی‌ها و معابر عمومی شهر دیده می‌شود.

موش نروژی


منبع: هفته نامه تجارت فردا

در معبد کارنی‌ماتا موش‌ها از احترام خاصی برخوردارند

موش‌ها و آدم‌ها: این ۱۰ شهر، بهشت موش‌های جهان هستند

اگر نگوییم هزاران سال، لااقل صدها سال است که موش‌ها رابطه‌ای نزدیک با آدم‌ها دارند. گرچه آدم‌ها از حضور موش در نزدیکی‌شان هیچ سودی نمی‌برند، این رابطه نزدیک فواید زیادی برای موش‌ها به همراه داشته است: غذا، سرپناه و آب. این ۱۰ شهر، بیشترین جمعیت موش در جهان را دارند، هرچند با توجه به تلاش‌های صورت‌گرفته برای کنترل جمعیت موش‌ها، این رقم‌ها ممکن است تغییر کنند.

در معبد کارنی‌ماتا موش‌ها از احترام خاصی برخوردارند

در معبد کارنی‌ماتا موش‌ها از احترام خاصی برخوردارند

۱۰- دشنوک، هند

اگر به هند سفر کنید، در شمال غربی این کشور با شهر دشنوک مواجه می‌شوید، جایی که در آن معبد کارنی‌ماتا واقع است. نکته جالب درباره معبد این است که تعداد زیادی موش در آن وجود دارند؛ رقمی در حدود ۲۰ هزار عدد. این موش‌ها نه تنها با استقبال مواجه می‌شوند،‌ بلکه مورد پرستش هم قرار می‌گیرند. گفته می‌شود اگر این موش‌های مقدس از روی پای شما عبور کنند، موجب خوش‌شانسی است و حتی چشیدن بخشی از غذای آنها نیز همین اثر را دارد.

۹- جزیره موش، الیوت

جزیره موش، بخشی از جزایر الیوت (آلاسکا) نمونه‌ای از یک سکونتگاه است که در اثر هجوم موش‌ها ویران شده است. حدود ۹۰ درصد از جزایر جهان زیر تاخت‌وتاز موش‌هایی قرار دارد که از طریق کشتی به این جزایر می‌آیند. خوشبختانه اسم «جزیره موش» هم‌اکنون بی‌مسماست؛ چرا که به‌رغم تبدیل شدن این جزیره به جولانگاه موش‌ها از ۱۷۸۰، جمعیت این موجودات از سال ۲۰۱۰ ریشه‌کن شد و اکنون پرندگان در حال بازگشت به این جزیره هستند.

۸- پاریس، فرانسه

موش‌ها برای مکان‌های مشهور هم هیچ احترامی قائل نیستند. در سال ۲۰۰۸، تخمین زده شد که تعداد موش‌های این شهر به هشت میلیون رسیده است، یعنی حدود چهار برابر جمعیت این شهر. متعاقباً مقام‌های محلی از مردم و صاحبان کسب‌وکار خواستند تلاش خود را برای ریشه‌کنی موش افزایش دهند. این تلاش طی کمپینی صورت گرفت و مقامات از مردم خواستند اسامی افرادی که در این کار اهمال می‌کردند نیز گزارش شود تا جریمه شوند.

۷- لندن، انگلستان

موش‌ها در لندن هم مشکلی بزرگ به شمار می‌روند. همچون رود «سن» در پاریس، رود «تایمز» هم موش‌ها را به خوبی جذب می‌کند. وضع موش‌ها بعد از ساخت‌وسازهای مربوط به المپیک ۲۰۱۲ و همچنین بحران اقتصادی (که موجب شد مکان‌های بیشتری متروکه شوند) بهتر هم شد. موش‌ها به مدد افزایش زباله‌ها (به ویژه در اثر فعالیت فست‌فودها) هر روز بزرگ‌تر می‌شوند و بر اساس برخی گزارش‌ها، برخی از آنها تا دو برابر سایز معمولی خود رسیده‌اند.

۶- آتلانتا، آمریکا

فروش وثیقه‌های وام در اثر بحران مالی موجب شده است آتلانتا به مرکزی برای افزایش جمعیت موش‌ها بدل شود. افزایش تعداد مکان‌های متروکه موجب شده است موش‌ها مکانی به دست آورند که هیچ کس مزاحم آنها نباشد. حتی یک شکاف کوچک برای ورود موش‌ها به این مکان‌ها کافی است. نقطه اوج تسخیر شهر توسط موش‌ها آنجا بود که بازرسان اداره غذا و دارو، در فرودگاه بین‌المللی این شهر هواپیمایی را پیدا کردند که با مقدار زیادی فضولات موش آلوده شده بود.

۵- نیواورلئانز، آمریکا

بسیاری از مکان‌های این شهر توسط موش‌ها تسخیر شده‌اند که از جمله آنها می‌توان به اقامتگاه‌های قدیمی اشاره کرد که دارای شکاف یا سوراخی برای ورود این جانور هستند. حتی اگر این سوراخ‌ها پوشیده شوند، موش‌ها با جویدن می‌توانند وارد مکان شوند. در یک اتفاق تراژیک در سال ۲۰۰۹، علت مرگ یک کودک سه‌ماهه «از دست دادن خون بدن به علت از بین رفتن نسوج نرم در اثر فعالیت موش» گزارش شد. به عبارت دیگر موش‌ها آنقدر او را گاز گرفتند که تا حد مرگ خونریزی کرد.

۴- شیکاگو، آمریکا

این شهر کماکان با معضل موش‌ها دست‌به‌گریبان است، هر چند از کمک‌های غیرقابل انتظاری نیز بهره می‌گیرد. یاری‌رسان مردم شیکاگو در مبارزه با موش‌ها، کسی نیست جز گرگ صحرایی. این گرگ‌ها به منظور پژوهشی درباره شیوه رفتار آنها در یک محیط شهری اجازه یافتند در شهر حضور داشته باشند. از آنجا که جوندگان بخش قابل توجهی از غذای این گرگ‌ها را به خود اختصاص می‌دهند، خوردن موش‌ها به وعده غذایی خوبی برای آنها بدل شده است.

۳- بالتیمور، آمریکا

معضل موش‌های این شهر به حدی رسیده است که در یک واقعه قابل ذکر، موش‌ها زیر سنگفرش مکانی که محل عبور ماشین‌های جمع‌آوری زباله بود، تونلی حفر کردند که موجب شد کامیون تا چرخ در زمین فرو رود. موش‌ها نیز به کامیون حمله و زباله‌ها را غارت کردند. بالتیمور از زمان جنگ جهانی دوم به مکانی برای پژوهش‌های مرتبط با موش بدل شده است که اغلب این پژوهش‌ها در دانشگاه جان هاپکینز انجام می‌شوند.

۲- بوستون، آمریکا

همانند موقعیت شهرهای لندن و آتلانتا، مشکل موش در این شهر نیز بعد از بحران مالی گسترش یافته است. نگهداری نامناسب زباله و پروژه‌های ساخت‌وساز، دیگر عللی هستند که به این امر دامن زده‌اند. این امر موجب شده است اهالی این شهر برای کشتن موش، آستین‌ها را بالا بزنند. این امر به ویژه بعد از آن صورت گرفت که برنامه کشتن جوندگان در این شهر در سال‌های ۱۹۹۵ تا ۱۹۹۷ با موفقیت همراه شد، هر چند با پایان بودجه مربوط به برنامه، موش‌ها دوباره برگشتند.

۱- نیویورک، آمریکا

این شهر، پایتخت موش‌های جهان به شمار می‌رود و در آن انبوهی از وقایع خواندنی مرتبط با موش روی داده است. در سال ۲۰۰۷ در یک رستوران، یک دسته موش مشاهده شد که در حال پرسه‌زدن در محوطه اصلی غذاخوری پیش از باز شدن رستوران بودند. به زودی مشخص شد که این موش‌ها، مکرراً برای تغذیه به رستوران می‌آمدند. مشکل موش‌ها باعث شده است برخی از مردم نیویورک، درباره تاثیر منفی این گونه موارد بر گردشگری این شهر نگران شوند.

Tehran's-Rank


منبع: هفته نامه تجارت فردا

یک موش عظیم‌الجثه در تهران

تهران: شهر موش‌ها

۲۵ میلیون، ۳۰ میلیون، ۶۰ میلیون و حتی ۷۰ میلیون! اینها ارقامی است که از سوی کارشناسان و نهادهای مختلف درباره تعداد موش‌های تهران اعلام می‌شود و البته هیچ یک قابل اتکا به نظر نمی‌رسند: برخی بر مبنای مطالعات قدیمی تخمین زده شده‌اند و برخی دیگر اصولاً از سوی یک نهاد رسمی اعلام نشده‌اند تا بتوانند مورد اتکا قرار گیرند. با این وجود، کمترین برآورد اعلام‌شده در مورد جمعیت موش‌های تهران، نشان می‌دهد حداقل ۵/۳ میلیون موش در تهران زندگی می‌کنند و اگر این رقم را مبنا بگیریم، تهران رتبه نسبتاً بالایی در میان شهرهای با تعداد موش بالا را دارد. ضمن اینکه رقم ۵/۳ میلیون چندان مورد توجه و تاکید کارشناسان قرار نگرفته است و اغلب رقمی حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون اعلام می‌شود. شاید همین مساله نخستین معضل در مبارزه با موش‌های تهران باشد: عدم وجود آمار قابل اتکا و رسمی از جمعیت موش‌های تهران.

مردم شهر نیویورک، که دارای بیشترین جمعیت موش جهان است، همراه با سگ‌هایشان موش شکار می‌کنند.

مردم شهر نیویورک، که دارای بیشترین جمعیت موش جهان است، همراه با سگ‌هایشان موش شکار می‌کنند.

موش‌ها: مترصد زلزله

همان‌طور که گفته شد، اغلب تخمین‌های اعلام‌شده، تعداد موش‌های تهران را از ۲۵ تا ۷۰ میلیون اعلام کرده‌اند. در این میان پژوهشگرانی هم هستند که این ارقام را غیرقابل پذیرش می‌دانند؛ از جمله محمد روشنی، کارشناس ارشد خدمات شهری، که در روزنامه «تهران امروز» تعداد موش‌های تهران را در بدبینانه‌ترین حالت ممکن، ۵/۳ میلیون برآورد می‌کند. شاید اولین نکته که در این زمینه جلب توجه کند، عدم انتشار آمار قابل اتکا از جمعیت موش‌های تهران است. این مساله علاوه بر آنکه برنامه‌ریزی برای مبارزه با موش و رصد آن ‌را تا حدی دشوار کرده است، چشم‌اندازی از خطرات و آسیب‌های احتمالی این جانوران موذی نیز به دست نمی‌دهد. این مخاطرات اعم از مشکلاتی است که موش‌ها به طور دائمی برای زندگی انسان ایجاد می‌کنند و همچنین مسائلی که در مواقع حساس همچون زلزله ممکن است ایجاد شود. هرچند معضل موش‌های تهران هم مانند انبوه مشکلات از این دست، به صورت ادواری طی دهه‌های اخیر مدتی برجسته و مدتی بعد به فراموشی سپرده شده است، نخستین بار در هفته‌های اخیر به مساله احتمال وقوع زلزله و هجوم موش‌ها پرداخته شده است. به گفته پرویز پیران، مشاور ارشد سازمان ملل متحد، تهران حدود ۷۰ میلیون موش دارد که این موش‌ها در صورت بروز حادثه، «به سطح شهر و کنار مردم خواهند آمد». مهرداد حلوایی، دبیر کمیته دفع آفات شهری و صنعتی شهرداری تهران نیز معتقد است «اگر زلزله‌ای جدی در تهران به وقوع بپیوندد، موش‌ها در زیر‌زمین زیر آوارماندگان را تا رسیدن نیروهای امدادی می‌خورند و به آنان آسیب جدی وارد می‌کنند.» به گفته او، موش‌های نروژی که اکنون در تهران وجود دارند، از جانوران نیز تغذیه می‌کنند و حتی گزارش‌هایی از خورده شدن جسد انسان توسط آنها نیز منتشر شده است. در این میان به نظر می‌رسد ریسک مناطقی که تعداد موش بیشتری دارند، بیشتر هم باشد. به گفته معاون خدمات شهری شهرداری تهران، دو منطقه ۶ و ۲۰ بیشترین تعداد موش را دارند، منطقه ۶ به دلیل رستوران‌ها و فست‌فودها و منطقه ۲۰ به دلیل زمین کشاورزی. نکته آنکه منطقه ۲۰، از زلزله‌خیزترین نقاط تهران نیز به شمار می‌رود و در نزدیکی «گسل ری»، واقع است.

یک موش عظیم‌الجثه در تهران

یک موش عظیم‌الجثه در تهران

راز موش‌های غول‌پیکر

بعد از اظهار نظر اسماعیل کهرم درباره احتمال جهش ژنتیک موش‌های تهران و بزرگ‌تر شدن آنها، که موجب شده است وزن آنها از ۶۰ گرم به پنج کیلوگرم برسد، هافینگتون‌پست در گزارشی به بررسی صحت این مساله پرداخت. دکتر دیوید بیکر، دامپزشک حیوانات آزمایشگاهی در LSU، به هافینگتون‌پست اعلام کرد افزایش شدید سایز موش‌ها در اثر فرآیند تکامل غیرمحتمل است. بیکر در ای‌میلی نوشت: «تقریباً تمام جهش‌های ژنتیک شناسایی‌شده در زمینه بیولوژی، مضر هستند و بیش از مزایا، متوجه مضرات بوده است. جهش‌های ژنتیک مثل آن چیزی که در فیلم‌های علمی-تخیلی نمایش داده می‌شود، نیست.» به هر حال او اعلام کرد گونه‌های عظیمی از موش در جهان وجود دارند که می‌توانند به اندازه‌ای که کهرم گفت بزرگ شوند. از آنجا که صفحات رشد موش‌های سیاه معمولی بعد از بلوغ بسته نمی‌شود، ممکن است بسیار بزرگ شوند. بیکر همچنین اعلام کرد: «در قرون وسطی، موش‌های سیاه در اروپا آنقدر بزرگ می‌شدند که می‌توانستند بچه‌ها را ببرند.» در پاسخ به بیکر، قاسم علی‌اکبر، پژوهشگر در زمینه حیوانات مهاجم که سال‌ها به تحقیق درباره مبارزه با موش پرداخته است، نوشت: «…‌ادعای جهش ژنتیک محکوم به رد است و با صرف نظر از این مورد به اظهار نظر دکتر دیوید بیکر که عظیم‌الجثه شدن موش‌های تهران را حاصل متوقف نشدن رشد بعد از بلوغ می‌داند، می‌پردازم. او با رد جهش ژنتیک در حقیقت به این مساله اذعان دارد که دستورالعمل‌های ژنتیک تغییر نکرده و ثابت مانده؛ لذا با استناد به همین مساله ما باید شاهد آن باشیم که بعد از بلوغ و در زمانی مشخص صفحات رشد بسته شوند و اگر طبق ادعای ایشان این رشد متوقف نشده باشد با ادامه این روند ما باید شاهد پدیده ژیگانتیسم با عارضه‌ای شبیه به آکرومگالی باشیم که چنین چیزی در این موش‌ها رخ نداده.» علی‌اکبر در ادامه «جیوه» را عامل احتمالی می‌داند که جذب آن توسط بدن موش‌ها باعث شده است بلوغ جنسی این جانوران، به تاخیر بیفتد و رشد قبل از بلوغ ادامه یابد.

یک گروه تک‌تیرانداز در حال شکار موش در تهران

یک گروه تک‌تیرانداز در حال شکار موش در تهران

از سم و تله تا تک‌تیرانداز

سنتی‌ترین روش‌های کشتن موش، استفاده از تله و سموم شیمیایی است. هر ماه در تهران حدود ۵۰۰ کیلوگرم سم برای کشتن موش‌ها استفاده می‌شود. با استفاده از این روش‌ها، در مجموع ماهانه حدود چهار هزار موش در تهران با روش‌های گوناگون کشته می‌شوند که این رقم در مقابل جمعیت میلیونی موش‌های پایتخت، ناچیز به شمار می‌رود. به گفته رحمت‌الله حافظی، رئیس کمیسیون سلامت شورای شهر تهران، کشتن هر موش حدود ۱۲۰ هزار تومان هزینه دارد. اگر تعداد موش‌های شهر تهران را ۳۰ میلیون در نظر بگیریم، حداقل ۳۶۰۰ میلیارد تومان برای کشتن موش‌ها اعتبار لازم است که مبلغ تخصیص داده‌شده به این مساله، حتی یک‌صدم این رقم هم نیست. طبیعتاً در صورتی که تعداد موش‌های تهران کمتر از این ارقام باشد، به همان میزان مبارزه با موش‌ها آسان‌تر خواهد بود. راهکار دیگر مطرح‌شده در سال‌های اخیر برای مبارزه با موش، استفاده از گروه‌های تک‌تیرانداز است. برای مثال در سال گذشته اعلام شد ۱۰ گروه تک‌تیرانداز با استفاده از تفنگ‌های مجهز به مادون قرمز، شب‌ها به شکار موش می‌پردازند که البته این کار چندان هم موثر نبوده است. برای کشتن موش‌ها به تعداد زیادی اکیپ تک‌تیرانداز نیاز است و البته تعداد موش‌ها بسیار زیاد. در این میان بعضاً راهکارهای دیگری هم مطرح شده است: خریداری لاشه موش‌های مرده از مردم که باعث می‌شود خود شهروندان به صورت جدی‌تر در مبارزه با موش مشارکت کنند، یکی از این راهکارهاست. در برخی شهرهای جهان که با معضل موش مواجهند، همچون پاریس و نیویورک، مبارزه مردمی و خودجوش با موش در دستور کار قرار گرفته است. راهکار دیگر استفاده از حیوانات یا پرنده‌هایی است که از موش تغذیه می‌کنند و البته این راهکار هم مشکلات خاص خود را دارد. از جمله آنکه ممکن است جانور جدیدی به فهرست حیوانات موذی و مزاحم اضافه شود.

برخلاف بسیاری موارد دیگر، موش‌های تهران سال‌هاست دارای متولی هستند. از سال ۱۳۸۲، کلیه وظایف در زمینه مبارزه با موش در شرکت ساماندهی صنایع و مشاغل شهر تهران تجمیع شد. در سال ۱۳۹۰، این مسوولیت به ستاد محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران منتقل شد که البته ظاهراً این مسوولیت بار دیگر در حال تغییر است.

جانوران باهوش و مقاوم

برخی پژوهشگران معتقدند یکی از دلایل عدم موفقیت انبوه طرح‌های مبارزه با موش، که صرفاً مختص ایران هم نیست، این است که این جانوران باهوش، به خوبی با راه‌های مقابله با سم و تله و گریز از آسیب‌های آنها، آشنا هستند. برای مثال، اگر موش‌ها متوجه شوند با خوردن یک ماده ناشناخته جان خود را از دست می‌دهند، دیگر آن ‌را مصرف نمی‌کنند؛ لذا سم‌های معمولی ممکن است بعد از مدتی کارایی خود را از دست دهند و به جای آن سم‌های تاخیری باید مورد استفاده قرار گیرند. راهکار دیگر موش‌ها برای مبارزه با سم، خوردن زغال است. قاسم علی‌اکبر،‌ در این‌باره نوشته است: «رت‌ها (موش نروژی و موش سقف) با استفاده از مصرف زغال که در حال حاضر به علت رواج فرهنگ غلط استفاده از قلیان در سراسر شهر پراکنده و موجود می‌باشند، خود را در برابر انواع سم مصون کرده، و به اکسیر ضدسم دست یافته‌اند، که این علت اصلی بی‌اثر ماندن سم‌های استفاده شده در مبارزات علیه آنهاست.» موش‌ها به طور کلی نیز جانوران بسیار مقاومی در محیط شهری به شمار می‌روند؛ در فاضلاب‌ها زندگی می‌کنند، در صورت سقوط حتی از ارتفاع‌های نسبتاً بلند زنده می‌مانند و می‌توانند چندین روز در آب غوطه‌ور باقی بمانند بی‌آنکه خفه شوند. این مساله در کنار انبوه مخفیگاه‌هایی که موش برای زندگی در اختیار دارد، مبارزه با آن را نسبتاً دشوار کرده است. ضمن آنکه در مبارزه با یک گونه موش، ممکن است جمعیت گونه‌های دیگر افزایش یابد. بر اساس یافته‌های مقاله محمدمهدی صداقت و عبدالرضا صلاحی‌مقدم با عنوان «نقشه‌سازی حدود جغرافیایی جوندگان مخازن مهم بیماری در ایران»، «در برخی نقاط تهران که مبارزه با رت‌ها از طریق بهسازی محیط و با استفاده از سموم شیمیایی انجام می‌گیرد، جمعیت موش خانگی افزایش قابل ملاحظه‌ای یافته است و در حال حاضر انتشار این موش در حال گسترش است.»

جوندگان در سراسر ایران

معضل موش، تنها به تهران اختصاص ندارد و هر از گاهی اخباری درباره خسارات این جونده به شهرهای مختلف کشور منتشر می‌شود. چند سال قبل، موش‌ها به چند روستای سبزوار حمله و ساکنان را مجبور به کوچ کردند. امسال نیز اخباری از حمله موش‌ها به مزارع شهرستان کازرون در استان فارس منتشر شد و یکی از کارشناسان اداره جهاد کشاورزی این شهرستان، خسارات ناشی از این جانور را ۳۰۰ میلیون تومان برآورد کرد. مقاله صداقت و صلاحی‌مقدم نشان می‌دهد موش‌های نروژی در بسیاری از شهرهای ساحلی شمالی و جنوبی کشور و همچنین شهرهای بزرگی همچون تبریز، شیراز، مشهد و تهران زندگی می‌کنند. موش‌های سیاه و خانگی نیز دو گونه مشهور موش هستند که در سراسر ایران پراکنده‌اند.

معضل جهانی

هر چند در نگاه نخست ممکن است به نظر رسد معضل موش‌ها فقط مختص شهرهای با توسعه شهری نامتناسب یا بدون توجه کافی به مسائلی از این دست باشد، وجود شهرهایی مثل پاریس، لندن و نیویورک در فهرست شهرهایی با بیشترین موش در جهان نشان می‌دهد این معضل، جهانی است. در آمریکا بر اساس یک پژوهش صورت گرفته در سال‌های اخیر، ۱۵۰ تا ۱۷۵ میلیون موش وجود دارد و چند شهر این کشور رکورددار جهانی تعداد موش به شمار می‌روند. شهر نیویورک با ۳۲ میلیون موش، بیشترین تعداد موش را داراست. بر اساس آمار‌های منتشره توسط موسسات کنترل موش، موش‌ها در این کشور با مصرف غلات و جویدن وسایل، سالیانه ۱۹ میلیارد دلار خسارت به بار می‌آورند. به جز آمریکا، سراسر جهان نیز با مساله موش درگیر است. بر اساس گزارش فائو، موش‌ها سالانه ۴۲ میلیون تن مواد غذایی به ارزش ۳۰ میلیارد دلار را از بین می‌برند. یک‌پنجم غذای جهان، پیش از آنکه به میز سرو برسد توسط این جانوران نابود می‌شود. خسارات سالیانه موش در جهان، بالغ بر ۲۰۰ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود. در کتاب منتشرشده توسط شهرداری تهران با عنوان «شناخت و کنترل موش در محیط شهری» که توسط محمدمهدی صداقت نوشته شده است، در مورد خسارات غذایی موش آمده است: «در برخی کشورهای آسیایی میزان خسارت موش‌ها به محصولات کشاورزی گاهی ۴۰ تا ۵۰ درصد کل محصولات تولیدشده است. آلوده ساختن محصولات کشاورزی و مواد غذایی یکی از مشکلات بسیار مهم وجود موش در جوامع است. موش‌ها ۵ تا ۱۰ برابر مواد غذایی را که به مصرف می‌رسانند آلوده می‌کنند. یک جفت موش در سال بیش از یک میلیون موی بدن خود را در محیط اطراف می‌ریزد.» این جانوران ناقل بیماری هم هستند و در قرن ماضی، ۱۰ میلیون نفر به خاطر بیماری‌هایی که منشاء آن موش بوده است، جان خود را از دست داده‌اند. در آمریکا، سالیانه ۵۰ هزار نفر توسط موش‌ها گاز گرفته می‌شوند که این مساله خطر بیماری را نیز به همراه دارد. حتی در مواردی نادر، مرگ نوزادان بر اثر گاز گرفته شدن توسط موش و خونریزی گزارش شده است.

جونده زباله‌دوست

همان‌طور که گفته شد، مبارزه از طریق سم یا تله و هر شکل دیگر نیازمند بودجه‌های هنگفتی است که شاید تا سال‌ها تامین نشود و اساساً حتی بعد از تامین هم برای مدت کوتاهی کارآمد باشد. ضمن آنکه آلودگی محیط زیست، کشته شدن ناخواسته جانوران دیگر و ناکارآمدی سم (با توجه به اینکه موش دوباره سراغ غذایی که موجب مرگ همنوعش شده است نمی‌رود) از دیگر مشکلات پیش‌روی استفاده از سم است. استفاده از تک‌تیراندازها نیز عملاً نتوانسته است نتیجه چندانی در برداشته باشد و البته روش‌های دیگری نیز همچون استفاده از تله هستند که همه آنها در ماه، بیش از چند هزار موش را نمی‌توانند از پا درآورند. اما راه‌حل اصلی کجاست؟ نگاهی به فهرست شهرهای با بیشترین جمعیت موش در جهان نشان می‌دهد دو عامل اصلی باعث شده است موش‌ها این شهرها را انتخاب کنند: وجود مکان‌هایی مناسب برای زندگی (همچون خانه‌های متروکه و مجراهای فاضلاب) و غذای فراوان (ناشی از ریختن زباله و به طور خاص زباله‌های فست‌فود). در این میان، به نظر می‌رسد با توجه به اینکه مجراهای فاضلاب در هر صورت محل حضور این جانوران موذی خواهد بود، پخش شدن زباله‌ها در جوی‌های آب و سطح شهر و جمع‌آوری بعضاً نامناسب آنها علت اصلی گسترش جمعیت موش‌ها بوده است. چنان که گفته می‌شود این جانداران متناسب با امکانات محیطی به گسترش جمعیت و زاد و ولد می‌پردازند؛ لذا به نظر می‌رسد اگر زباله‌ها در سطح شهر و جوی‌های آب به طور گسترده پخش نشوند و این مساله از سوی شهروندان و شهرداری به طور جدی دنبال شود، تاثیر اصلی را در کاهش جمعیت موش‌ها خواهد داشت. بر اساس مقاله صداقت و صلاحی‌مقدم، «زباله‌های تلنبار‌شده یک محیط بسیار جلب‌کننده برای موش نروژی است. این موش اساساً یک گونه زباله‌دوست است و با رغبت از آن تغذیه می‌کند.»


منبع: هفته نامه تجارت فردا